Πριν από ένα μήνα, ακτιβιστές της Greenpeace επιχείρησαν να απελευθερώσουν παγιδευμένους ερυθρούς τόνους -ένα θαλάσσιο είδος που εξαφανίζεται λόγω της υπεραλίευσης-, συναντώντας σθεναρή αντίσταση. Η μάχη έληξε με έναν τραυματία, εκατοντάδες τόνους (ακόμα) στην αιχμαλωσία και ένα «όχι» της επιτρόπου Αλιείας, Μαρίας Δαμανάκη, που δυστυχώς δεν φτάνει για να σώσει το είδος. 

H δράση της Greenpeace είχε ειρηνικό χαρακτήρα. Στόχος η απελευθέρωση εκατοντάδων τόνων κόκκινου τόνου, του είδους που βρίσκεται στα πρόθυρα της εξαφάνισης λόγω της κτηνώδους υπεραλίευσής του. «Οι επιστήμονες φωνάζουν ότι το επιτρεπόμενο όριο αλιείας ερυθρού τόνου θα έπρεπε να είναι μηδέν», λέει στο ΟΙΚΟ η υπεύθυνη για τη θαλάσσια οικολογία του ελληνικού γραφείου της Greenpeace, Αντζελα Λάζου. «Πάνω από το 80% των πληθυσμών του κόκκινου τόνου παγκοσμίως έχουν ήδη αλιευτεί, ενώ για να ανακάμψει το είδος κατά 50% ώς το 2023, η ετήσια «ψαριά» δεν πρέπει να ξεπερνά τους 8.000 τόνους. Παρ' όλα αυτά, για το 2010 η ποσότητα που επιτρεπόταν να αλιευτεί ήταν 13.500 από 22.000 τόνους το 2009».

Εξ ου και η δράση της οργάνωσης στα νερά της Μεσογείου. Υπήρχε χρόνος. Οι τόνοι άλλωστε αιχμαλωτίζονται ζωντανοί, προκειμένου να μεταφερθούν σε μονάδες πάχυνσης. Τα πράγματα όμως εξελίχθηκαν διαφορετικά… Στις αρχές Ιουνίου, τα δύο ιστορικά πλοία της Greenpeace «Rainbow Warrior» και «Arctic Sunrise» έπλεαν στη Μεσόγειο, όταν φάνηκε το γαλλικό γρι-γρι. Ηταν ένα από τα δεκάδες αλιευτικά σκάφη που κάθε μέσα Μαΐου με Ιουνίου «οργώνουν» τη Μεσόγειο, αναζητώντας με τη βοήθεια της τεχνολογίας κοπάδια τόνων που έχουν έρθει για να αναπαραχθούν.

Οταν εντοπιστούν, το σύστημα τίθεται σε λειτουργία - δεν ξεφεύγει ούτε ψάρι. Περίπου 20 ακτιβιστές αποβιβάστηκαν σε 7 φουσκωτά και πλησίασαν το γαλλικό σκάφος «Jean Marie Christian 6», με στόχο να απελευθερώσουν τα παγιδευμένα ψάρια. Με το που έγινε αντιληπτή η δράση τους, αλιευτικά σκάφη που ψάρευαν τόνο στην περιοχή έσπευσαν στο σημείο. Και η μάχη άρχισε. «Ηταν κάτι που δεν το περιμέναμε», λέει στο ΟΙΚΟ ο επικεφαλής των ακτιβιστών, ο 34χρονος Ολιβερ Νόουλς, που επέβαινε στο «Rainbow Warrior». «Ξέρουμε ότι οι αλιείς υπερασπίζονται τη δουλειά τους, αλλά δεν φανταζόμασταν αυτό που ακολούθησε. Εβγαλαν μαχαίρια, γάντζους, ρόπαλα. Ενας ακτιβιστής τραυματίστηκε σοβαρά, παραλίγο να θρηνήσουμε θύματα». Ο ακτιβιστής τραυματίστηκε στο πόδι με την αιχμηρή άκρη ενός γάντζου και χειρουργήθηκε στη Μάλτα. Ταυτόχρονα, αλιείς από σκάφη έσκισαν με μαχαίρια δύο φουσκωτά της Greenpeace που βούλιαξαν.

Η οργάνωση αναγκάστηκε να οπισθοχωρήσει. Τρεις μέρες αργότερα, το «Arctic Sunrise» επανέκαμψε. Πλησίασε το κλουβί με τα ψάρια, για να δεχτεί πάλι επίθεση. «Κάναμε άλλες δύο προσπάθειες, αλλά δυστυχώς δεν καταφέραμε να ελευθερώσουμε τα ψάρια. Ομως, η δράση στέφθηκε με επιτυχία. Το νέο κυκλοφόρησε, η είδηση μεταδόθηκε, ανέβηκε το πολιτικό θερμόμετρο γύρω από το θέμα», εξηγεί ο Ολιβερ. «Είναι πολλά χρόνια που προσπαθούμε να σταματήσουμε τον αποδεκατισμό του ερυθρού τόνου στη Μεσόγειο. Πάντα ειρηνικά, κυρίως κάνοντας επιθεωρήσεις στα αλιευτικά. Φέτος αποφασίσαμε να κλιμακώσουμε την ένταση, με ειρηνικό τρόπο βέβαια. Θεωρήσαμε όμως ότι έχουμε ηθική υποχρέωση να αναλάβουμε δράση. Είναι ντροπή να έχουμε φτάσει σε αυτό το σημείο και να παλεύουμε για τα αυτονόητα. Το 80% του είδους έχει αποδεκατιστεί και ακόμα συζητάμε για ποσοστώσεις».

Το «κύμα» της Greenpeace έφτασε στις Βρυξέλλες

Λίγες ημέρες αργότερα, με απόφαση της Ελληνίδας επιτρόπου Αλιείας, Μαρίας Δαμανάκη, δόθηκε πρόωρο τέλος στη φετινή αλιευτική περίοδο για το είδος. «Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμμένει στη θέση της ότι ο ερυθρός τόνος θα πρέπει να ενταχθεί στα υπό προστασία είδη, ούτως ώστε να απαγορευτεί εντελώς η αλιεία του», δηλώνει σήμερα η κ. Δαμανάκη στο ΟΙΚΟ, παρά τη θύελλα που ξέσπασε με αφορμή την απόφασή της. Επί μία και πλέον εβδομάδα, τα γαλλικά ΜΜΕ δεν την άφησαν σε χλωρό κλαρί, ασκώντας δριμεία κριτική για την απόφαση, ενώ ο γαλλικός στόλος (ο μεγαλύτερος στην Ε.Ε.) παρέμενε στη Μεσόγειο, παρά τη ρητή εντολή να επιστρέψει στη βάση του. Πολλά ευρωπαϊκά σκάφη άλλαξαν τις σημαίες τους με τρίτων χωρών, για να συνεχίσουν τη δράση τους.

Εξ ου και η κ. Δαμανάκη καταλήγει: «Δεν είναι πια mare nostrum…». Αυτό που η επίτροπος Αλιείας εννοεί είναι ότι το παραπάνω μέτρο είναι περίπου ό,τι καλύτερο μπορεί να κάνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Γιατί, εφόσον η δικαιοδοσία της τελειώνει στα ευρωπαϊκά κράτη, μια ρητή απαγόρευση της αλιείας του ερυθρού τόνου θα αφήσει Ιαπωνία, Αυστραλία και τους υπόλοιπους «παίκτες» να αλωνίζουν μόνοι τους στις θάλασσες.

Μόνη επιλογή είναι η πίεση να ενταχθεί το είδος στο Παράρτημα Ι της CITES, της Διεθνούς Σύμβασης για το Παγκόσμιο Εμπόριο Απειλούμενων Ειδών, ώστε να παύσει η αλιεία του έστω προσωρινά, έως ότου ανακάμψει πληθυσμιακά. Ωστόσο, όταν κατατέθηκε πριν από περίπου 6 μήνες σχετική πρόταση από την Κομισιόν, συνάντησε σθεναρή αντίσταση από τα παραπάνω ισχυρά κράτη, με αποτέλεσμα να απορριφθεί. Η επόμενη συνεδρίαση της CITES θα πραγματοποιηθεί σε 2,5 χρόνια, οπότε και η κ. Δαμανάκη δεσμεύεται ότι θα επαναδιατυπώσει το ίδιο αίτημα.

Εως τότε η λύση είναι η αυστηρή επιτήρηση των ευρωπαϊκών υδάτων, ώστε να μην παραβιάζονται οι ποσοστώσεις που έχουν οριστεί για κάθε χώρα και, βέβαια, η πίεση στη Διεθνή Επιτροπή για τη Διατήρηση του Τόνου στον Ατλαντικό και (ICCAT) για περαιτέρω μείωση του χρόνου αλιείας και των ποσοστών. Πάντως, αποτελεί κοινό μυστικό ότι η ποσόστωση δεν τηρείται αυστηρά. Η δυναμικότητα των αλιευτικών του κόκκινου τόνου και των μονάδων πάχυνσης είναι πολύ μεγαλύτερη από τον «όγκο» των ψαριών που θεωρητικά διαχειρίζονται. Οι φόβοι ότι αλιεύονται παράνομα μεγαλύτεροι αριθμοί ψαριών είναι υπαρκτοί. «Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μάς κάνει να αισιοδοξούμε», είπε στο ΟΙΚΟ ο Ολιβερ Νόουλς. «Ισως δεν αργεί η ώρα που θα απαγορευτεί τελείως η αλιεία του τόνου».

[ Πίσω ]